Niezadawnione krzywdy

Temat wojny i okupacji nigdy nie będzie neutralny, dla żadnej ze stron biorącej udział w konflikcie zbrojnym. Czas niby leczy rany, pozwala nabrać dystansu do pewnych spraw, ale kwestia odpowiedzialności za zbrodnie wojenne do dzisiaj budzi skrajne emocje. Zwłaszcza, jeśli dotyczy to Polaków, bo okazuje się, że przedstawiciele narodu, który został najbardziej poszkodowany w czasie II wojny światowej (zaraz po narodzie żydowskim), ma w swoich szeregach osoby o co najmniej dwuznacznej postawie. O kontrowersjach związanych z udziałem Polaków w Zagładzie Żydów pisze Jan Grabowski w książce “Na posterunku. Udział polskiej policji granatowej i kryminalnej w Zagładzie Żydów“.

Kwestia polsko-polska

Jan Grabowski jest historykiem, który od lat zajmuje się w swojej pracy badawczej kwestią polsko-żydowską. Kiedy wiele lat temu tworzył tekst na temat ludności ukrywającej się na wsiach południowo-wschodniej Polski, natrafił na zaskakujące informacje dotyczące udziału polskiej policji w likwidowaniu Żydów. Kwestia ta, jak sam pisze, zaintrygowała go na tyle, że postanowił jej poświęcić więcej uwagi. Rozpoczął dalsze żmudne poszukiwania, ponieważ informacji na ten temat trzeba było szukać dość głęboko… Dane były rozsiane po archiwach polskich, niemieckich, wojskowych, ale dotarcie do nich, ich opracowanie i porządkowanie wymagało sporo samozaparcia. I odwagi. Bo podejmowanie dzisiaj tematu stosunków polsko-żydowskich w świetle rosnących nastrojów nacjonalistycznych wymaga dzisiaj prawdziwego heroizmu. Mimo to, książka ukazała się drukiem. 

Kwestia polsko-żydowska

“Na posterunku…” Grabowskiego dzieli się na osiem zasadniczych rozdziałów (dodatkowo znajduje się tam jeszcze wstęp, zakończenie i bibliografia). Historia polskiej policji i jej wkładu w ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej przedstawiona jest chronologicznie, ale z żydowskiego punktu widzenia okupacji. W związku z tym rozdziały uporządkowane są zgodnie z takimi etapami, jak:

  • wstępne działania okupanta utrudniające funkcjonowanie ludności żydowskiej (1939/1940),
  • utworzenie gett (1940-1941),
  • likwidacje gett (1942),
    polowanie na ukrywających się Żydów i publiczne egzekucje (Judenjagd) (1942-1945).

Dodatkowo autor poświęca osobne części dla omówieniu udziału:

  • granatowej policji w eksterminacji ludności Warszawy,
  • polskiej policji kryminalnej w antyżydowskie działania,
  • straży pożarnej w akcjach przeciwko Żydom.

Historyk omawia tylko te aspekty działalności policji i innych służb, które miały bezpośredni wpływ na losy Żydów w czasie Zagłady. A i tak pozycja liczy sobie ponad 400 stron, które odkrywają przed nami – nomen omen – ciemną stronę polskiej historii.

Książka zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com